5V model voor zelfsturing & samenwerking

Het 5V model voor zelfsturing en samenwerking is ontwikkelt door Bos & Meer training en coaching. Het model is het resultaat van onderzoek naar teams die doelmatig werken én een hoge mate van zelfstandigheid hebben. Zelfstandigheid van individuele teamleden en zelfstandigheid van het team als geheel.

5V model voor zelfsturing & samenwerking (ontwikkelt door Bos & Meer training en coaching)

5V model voor zelfsturing & samenwerking (ontwikkelt door Bos & Meer training en coaching)

Het Creative Commons-Licentie5V model voor zelfsturing en samenwerking van Bos & Meer training en coaching wordt in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GeenAfgeleideWerken 4.0 Internationaal-licentie.

verantwoordelijkheid

Centraal in het model staat verantwoordelijkheid. In het woordenboek staat ‘verantwoorden’ omschreven als: de juistheid van zijn handelswijze betogen. Anders gezegd: iemand kan een bevredigend antwoord geven op de vraag ‘Waarom heb je dat (zo) gedaan?’. Om die vraag te kunnen beantwoorden, moeten acties weloverwogen en doordacht zijn. Handelingen moeten altijd in het belang zijn van het gemeenschappelijk doel, passen binnen de gestelde kaders en gedaan worden met gezond verstand. Voor het verantwoorden, het antwoord geven op de vraag ‘waarom heb je dat zo gedaan’, moet iemand die vraag willen, durven en kunnen beantwoorden.

verbinden

Iemand voelt zich pas verantwoordelijk als hij verbonden is met de omgeving. En met de omgeving wordt bedoeld: het gemeen­schap­pe­lijk doel, de kaders, de anderen in de samenwerking, enz. Ieder mens heeft ook persoonlijke doelen en eigen waarden. Als die niet passen bij het grotere geheel dan zal iemand zich niet willen verbinden. En zonder verbinding zal iemand de verantwoordelijkheid niet willen nemen.

vertrouwen

Om iemand verantwoordelijk te laten zijn, moet je iemand ook verantwoordelijkheid geven. Er moet vertrouwen zijn dat er wordt gehandeld in dienst van het gemeenschappelijke doel en binnen de gestelde kaders. Dat vertrouwen is nodig voor de benodigde ruimte om zelfstandig te kunnen beslissen en handelen.

Vertrouwen werkt vanuit twee kanten: het moet zowel gegeven als verdiend worden. Enerzijds moet er vertrouwen zijn dat iemand met de beste bedoelingen handelt in het belang van het grotere geheel, anderzijds moet er op vertrouwd kunnen worden dat iemand dat ook daadwerkelijk doet. Zonder vertrouwen wordt iemand genadeloos afgestraft als een actie een onverwacht resultaat heeft. En in zo’n cultuur durft niemand verantwoordelijkheid te nemen.

verstand

Het 5V model gaat over het proces van de samenwerking en niet de inhoudelijke. Daarom staat ‘verstand’ hier niet voor vakkennis hoewel die natuurlijk onmisbaar is. In het model staat verstand voor de geschreven en zeker ook de ongeschreven regels van de samenwerking. De geschreven regels zijn de kaders en de werkafspraken: die zijn vaak wel duidelijk. Maar niet alles is in regels en/of afspraken te vangen: er zijn altijd situaties denkbaar waarin niet duidelijk is wat de voorschriften zijn. Daarom is het nodig dat er ook altijd gehandeld wordt met gezond verstand. Als je logisch nadenkt bij wat je doet dan kun je later ‘de juistheid van je handelswijze betogen’, oftewel: vertellen wat je afwegingen waren bij een bepaalde handeling. Als je dat kan, kun je ook je verantwoordelijkheid nemen: je bent in staat om te verantwoorden waarom je een bepaalde beslissing hebt genomen omdat je er eerst over hebt nagedacht.

vrijheid

Verbinden, vertrouwen, verstand: het laat zich niet dwingen. En dus kun je ook niet iemand dwingen om zijn verantwoordelijkheid te nemen. Het zijn zaken waarvoor iemand kiest (bewust of onbewust). En daarom is vrijheid belangrijk om iemand de ruimte te geven om zich te verbinden, vertrouwen op te bouwen en zijn gezond verstand te ontwikkelen. Die vrijheid kan echter niet onbeperkt zijn: er zijn altijd kaders en een bepaalde mate van structuur nodig. Binnen die kaders en structuur moet er veel vrijheid zijn om eigen keuzes te maken en zo verantwoordelijkheid te willen, durven en kunnen nemen.